|  کاربران آنلاین: 5652 نفر

نام گروه: تاریخ تمدن ایران       تعداد بازدید: 5087

معرفی بازارهای ایرانی

معرفی بازارهای ایرانی
در زبان فارسی بازار به عنوان اسم مکان به معنی محل خرید و فروش کالاست و با وجود آنکه این واژه امروزه بیشتر درباره بازارهای دائمی، اصلی و قدیمی ‌شهرهای تاریخی به کار می‌رود، در گذشته...

 
واژه بازار بسیار کهن است و به معنی محل خرید و فروش و عرضه کالاست. بازار در فارسی میانه به صورت "وازار" و با ترکیب‌هایی مانند وازارگ (بازاری) و وازارگان (بازرگان) به کار می‌رفته؛ و در پارتی به صورت "واژار" مورد استفاده قرار گرفته است.
این واژه ایرانی به زبان برخی از سرزمین‌هایی که با ایران تبادلات بازرگانی داشتند، مانند سرزمین‌های عربی، ترکی، عثمانی و برخی از کشورهای اروپایی، راه یافته است.
 
در زبان فارسی بازار به عنوان اسم مکان به معنی محل خرید و فروش کالاست و با وجود آنکه این واژه امروزه بیشتر درباره بازارهای دائمی، اصلی و قدیمی ‌شهرهای کهن و تاریخی به کار می‌رود، در گذشته گاه به صورت ساده و گاه با پیشوند یا پسوندهایی به معنی مکان خرید و فروش به طور مطلق بوده است. واژه بازار در ادبیات فارسی مفهومی ‌وسیع و گسترده دارد و به معنی محل شلوغ و پرازدحام، اعتبار و اهمیت اشخاص و غیره به کار می‌رفته است.
 
عناصر و فضاهای شهری و ارتباطی
راسته اصلی
از آن جا که بازارهای اصلی ایران غالبا به شکل خطی و در امتداد مهمترین معبر شهری شکل می‌گرفته است، مهم ترین بخش و عنصر اصلی یک بازار، راسته اصلی آن است. یک راسته بازار در ساده ترین شکل با دکان‌های واقع در دو سوی آن شکل می‌گرفت.
در امتداد یک راسته اصلی، اصناف گوناگونی مستقر می‌شدند، به این ترتیب که هر صنف در بخشی از راسته اصلی جا می‌گرفت. در بعضی از شهرهای بزرگ دو یا چند راسته اصلی به صورت موازی یا متقاطع پدید می‌آمد.
 
راسته فرعی
بازارهای شهر‌های بسیار کوچک تنها یک راسته اصلی داشت، اما در شهرهای متوسط و بزرگ، علاوه بر راسته اصلی، تعدادی راسته فرعی به صورت موازی یا عمود بر راسته اصلی پدید می‌آمد.
 
دالان
دالان یک فضای ارتباطی است که غالبا در فضاهای معماری و به شکل خطی نقش رابط بین فضای بیرونی با فضای درونی ساختمان، یا تنها بین فضاهای درونی بنا را دارد. در بازارهای بزرگ نیز، دالان یک فضای ارتباطی است و غالبا به صورت کوچه یا راسته ای کوچک و فرعی است که از یک سو به راسته ای دیگر و از سوی دیگر به یک کاروانسرا مربوط است و معمولا در دو سوی آن تعدادی حجره و دکان وجود دارد. در بازار تهران شمار زیادی دالان وجود دارد. 
 
چهارسو
محل تقاطع دو راسته اصلی و مهم بازار را چهارسو می‌نامند. در بعضی از موارد در محل برخورد دو راسته طراحی شده بازار، غالبا فضایی به صورت چهارسو می‌ساختند که به سبب موقعیت ارتباطی آن ارزشمند به شمار می‌آمد. چهار سوی بازار اصفهان، بازار لار، بازار تهران، بازار کرمان و چهارسوی بازار بخارا از نمونه‌های خوب باقیمانده، به شمار می‌آیند. در برخی از دوره‌های تاریخی به پیروی از واژه عربی "سوق" به معنی بازار، به جای چهارسو از واژه "چهارسوق" استفاده می‌کردند.
میدان
در کنار یا امتداد بعضی از بازارهای مهم در شهرهای بزرگ، یک میدان شهری یا ناحیه ای وجود داشت، زیرا بازار مهمترین معبر شهر بود و در بیشتر موارد با یک میدان شهری مرتبط بود. بازار بزرگ اصفهان با دو میدان: سبزه میدان (میدان کهنه) و میدان امام (نقش جهان) مرتبط است. در کنار قسمتی از بازار کرمان، میدان گنجعلی خان قرار دارد. سبزه میدان در کنار بخشی از بازار تهران بوده و هنوز هم قسمتی از فضای آن باقی مانده است. گاه در امتداد بازار یک یا چند میدانچه وجود داشت که در مواردی در قرن‌های اخیر بعضی از این نوع میدانچه‌ها را تکیه یا حسینیه نیز می‌نامیدند. نمونه‌هایی از آن را هنوز در بازار سمنان و بازار تجریش تهران می‌توان دید.
 
جلوخان
جلوخان به عنوان یک فضای شهری، عبارت از فضایی ارتباطی به شکل یک میدانچه است که از چهار یا سه طرف محصور و دارای فضای ساخته شده ای است که به عنوان یک فضای ورودی، مکث و تجمع مورد استفاده قرار می‌گرفت.
 
عناصر و فضاهای معماری بازار 
حجره (دکان)
حجره یا دکان را می‌توان ساده ترین و کوچکترین، اما مهمترین عنصر و فضای بازار دانست. مساحت حجره‌ها بسیار متفاوت و به طور متوسط از ده تا بیست و پنج متر مربع بوده است. حجره‌های واقع در طبقه همکف و هم تراز با سطح معبر به طور معمول نقش یک مغازه یا دکان را داشت، که کالاهایی در آن عرضه می‌شد، در حالی که حجره‌های واقع در طبقه فوقانی بازارهای دو طبقه بیشتر به عنوان دفتر کار و فضای اداری یک تجارتخانه مورد بهره برداری قرار می‌گرفت. بعضی از حجره‌های واقع در طبقه فوقانی بازارها نیز به عنوان کارگاه استفاده می‌شد.
بعضی از حجره‌های بازار کمی ‌(در حدود پنجاه تا هفتاد سانتی متر) از سطح معبر بالاتر بودند، در این حالت در برخی موارد در زیر هر حجره یک انبار می‌ساختند. بعضی از حجره‌ها افزون بر فضای اصلی، بخشی به صورت صندوقخانه داشتند. صندوقخانه فضایی واقع در انتهای حجره بود که با دیواری جدا کننده از فضای اصلی حجره متمایز می‌شد.
حجره نام عمومی ‌فضای شکل دهنده به کاروانسراها هم هست. حجره‌های کاروانسراها نیز گاه در دو طبقه ساخته می‌شدند که حجره‌های طبقه همکف بیشتر جنبه تجاری یا کارگاهی و حجره‌های طبقه فوقانی اغلب جنبه دفتری و اداری و گاه کارگاهی داشت.
 
کاروانسرا (سرا)
کاروانسراها را می‌توان مهمترین فضای معماری طراحی شده در بازارها و تقریبا همانند پاساژهای امروزی دانست. احتمالا یکی ازعلل پیدایش کاروانسراها، محدود بودن طول راسته‌های بازار بوده، همانگونه که امروزه اگر یک خیابان تجاری بسیار پر رونق شود به گونه ای که تمام دکان‌های واقع در امتداد آن، پاسخ گوی نیاز موجود به فضاهای تجاری نباشد، به تدریج پاساژهایی در پشت دکان‌ها ساخته می‌شود و تنها ورودی آن‌ها را در خیابان قرار می‌دهند و به این ترتیب به ظرفیت فضاهای تجاری یک خیابان افزوده می‌شود. در گذشته هم اگر بازار اصلی یک شهر توسعه می‌یافت، تعدادی کاروانسرا در پشت راسته اصلی و گاه در کنار راسته‌های فرعی ساخته می‌شد.
 
از ابتدای قرن حاضر به تدریج در بازارها به جای واژه "کاروانسرا"، واژه "سرا" را به کار می‌برند. پس از این که نقش کاروان‌ها در حمل و نقل ضعیف شد و از کالسکه، درشکه و سپس وسایل نقلیه موتوری استفاده شد، پیشوند "کاروان" از کلمه کاروانسرا حذف شد، و به کاروانسرای شهری، سرا گفته شد. واژه سرا در گذشته به معنی خانه بوده است. کاروانسراها فضاهایی درون گرا و دارای یک حیاط مرکزی بودند که حجره‌هایی در چهار سمت آن در یک یا دو طبقه ساخته می‌شد.
 
تیمچه
واژه "تیم" به معنی کاروانسرا بوده است، چنان که ناصرخسرو در سفرنامه خود از این واژه استفاده کرده است و تیمچه به معنی تیم کوچک یا کاروانسرای کوچک بوده است. اما در دوره معاصر به کاروانسراها یا سراهای کوچک و سرپوشیده، تیمچه می‌گویند، مانند تیمچه امین الدوله در کاشان. این خصوصیت کالبدی تیمچه‌ها، یعنی سرپوشیده بودن آنها، فضای مناسبی برای عرضه کالاهای گرانبها مانند فرش، دور از آسیب باد و باران و آفتاب پدید می‌آورد. به همین سبب فضای تیمچه‌ها، غالبا نسبت به کاروانسراها از لحاظ اقتصادی گران تر بوده و برای عرضه اجناس ارزان قیمت استفاده نمی‌شده است.
در دوره قاجاریه طرح‌های متنوعی از ترکیب تیمچه و کاروانسرا پدید آمد، سراچه و تیمچه امیر در تبریز و سرا و تیمچه حاج رضا در قزوین از نمونه‌های این نوع بناها هستند.
 
قیصیریه لار - لارستان
قیصریه
واژه قیصریه از کلمه لاتینی "کایسارئا" به معنی بازار شاهی مشتق شده است. در بعضی از منابع اشاره شده که واژه قیصریه با کلمه "قیصر" یا "سزار" مربوط بوده است. در ایران به فضایی قیصریه گفته می‌شد که از لحاظ خصوصیات معماری به یک راسته فرعی، دالان یا تیمچه و در موارد معدودی به یک سرا شبیه بود، اما از لحاظ کارکردی غالبا به عرضه کالاهای لوکس و گرانبها، به ویژه انواع منسوجات عالی اختصاص داشت، به همین سبب فضای قیصریه‌ها یک یا چند در ورودی داشت، که در هنگام شب آن را می‌بستند. در اصفهان نمونه‌هایی از این نوع قیصریه‌ها وجود داشت.
در بعضی از بازارهای عثمانی در شهرهای تاریخی ترکیه امروز، و نیز در سوریه و الجزایر، فضایی به نام "بدستان" وجود داشت که برخی محققان اظهار داشتند که نام آن از واژه بده بستان فارسی گرفته شده است. کارکرد بدستان کاملا مشابه کارکرد قیصریه بود و به عرضه کالاهای گرانبها و به خصوص منسوجات نفیس اختصاص داشت.
 
گردآوری: گروه فرهنگ و هنر سیمرغ
منبع: farya.com
 
مطالب پیشنهادی:
 


داغ کن - کلوب دات کامکلوب هواداران سیمرغ

نظر خود را درباره این مطلب بگوئید...
blog comments powered by Disqus



      خدمات زیبایی
رپورتاژ ویژه2-زیر متن همه صفحات-با زدن سوزن در گوش و بدن لاغری،اشتهای کم،اختلالات قائدگی و آکنه را درمان می کنیم
با زدن سوزن در گوش و بدن لاغری،اشتهای کم،اختلالات قائدگی و آکنه را درمان می کنیم

نكته مهمی كه افراد مبتلا به اضافه وزن در روند درمانی باید مدنظر قرار دهند این است كه نباید تعجیل بیش از حد در روند كاهش وزن داشته باشند زیرا اولا كاهش وزن بوسیله طب سوزنی با كمک خود بدن و هوشمند كردن بدن وایجاد سلامتی در ارگانهای بدن ایجاد می گردد...

رپورتاژ ویژه2-زیر متن همه صفحات-اکنون ردیف کردن و سفید شدن دندان ها،اصلاح خط لبخند و لثه با لیزر دندانپزشکی در کمترین زمان
اکنون ردیف کردن و سفید شدن دندان ها،اصلاح خط لبخند و لثه با لیزر دندانپزشکی در کمترین زمان

بر طرف کردن بد رنگی و سفید کردن دندان ها،اصلاح خط خنده و لبخند لثه ای،ردیف شدن دندان ها بدون ارتودنسی،بستن فاصله دندانی و کوتاه یا بلند کردن ارتفاع دندان و غیره با لیزر دندانپزشکی بدون خونریزی و درد ...

رپورتاژ ویژه2-زیر متن همه صفحات-رفع بیماری زنان و مشکلات هورمونی،کیست تخمدان،دیسمنوره و قاعدگی،درمان چاقی بعد از زایمان
رفع بیماری زنان و مشکلات هورمونی،کیست تخمدان،دیسمنوره و قاعدگی،درمان چاقی بعد از زایمان

با تحریک نقاط متناظر تخمدان در کف دست می توان روی انواع اختلالات قاعدگی و بیماری های تخمدان اثر گذاشت و حتی بیماری های نظیر کیست تخمدان را درمان کرد.اگر به این نکته توجه کنیم که 50% زنان به کیست تخمدان و 25% آنان به عفونت های مزمن رحمی دچار هستند.

رپورتاژ ویژه2-زیر متن همه صفحات-کاهش وزن،سایز و حذف چربی های موضعی اندام،افزایش حجم باسن به روشهای طبیعی و ماندگار
کاهش وزن،سایز و حذف چربی های موضعی اندام،افزایش حجم باسن به روشهای طبیعی و ماندگار

روش طب سوزنی مورد توجه دانشمندان کشور های مختلف قرار گرفته است و به عنوان روشی سالم برای کاهش وزن و حذف چربی های موضعی با بیشترین تاثیر و خصوصا برای درمان چاقی ناشی از اختلال عملکرد غدد تیروئید و هیپوفیز و ... شناخته شده است....

رپورتاژ ویژه2-زیر متن همه صفحات-جایگزین طبیعی در ليفتينگ و جوانسازی پوست،سفت شدن عضلات،گونه گذاری و افزایش حجم لب
جایگزین طبیعی در ليفتينگ و جوانسازی پوست،سفت شدن عضلات،گونه گذاری و افزایش حجم لب

لیفتینگ و برطرف کردن افتادگی پوست صورت،گونه گذاری طبیعی صورت،برطرف کردن چین و چروک صورت، خط عمیق اخم پیشانی و لبخند و خط دور لب،بزرگ کردن لب،جوش یا آکنه ی و جای آن ، تیرگی و گودی زیر چشم و پف زیر چشم، منافذ باز پوست،لک های صورت، غبغب



هم اکنون در سیمرغ
 

سایر مطالب تاریخ ایران



تازه های فرهنگ و هنر
مقالات سینمایی-فیلم تازه دیوید فینچر"دخترگمشده" این روزها سر و صدای زیادی به پا کرده
تصاویری از فیلم پر سر و صدای این روزها"دخترگمشده"

فیلم تازه دیوید فینچر"دخترگمشده" این روزها سر و صدای زیادی به پا کرده است.



پیشنهادی برای سلامت و زیبایی
پیشنهادی برای سلامت و زیبایی-کاهش وزن،سایز و حذف چربی های موضعی اندام،افزایش حجم باسن به روشهای طبیعی و ماندگار
کاهش وزن،سایز و حذف چربی های موضعی اندام،افزایش حجم باسن به روشهای طبیعی و ماندگار

روش کاهش وزن به وسیله طب سوزنی و کت گوت برای انواع چاقی و خصوصا برای کسانی که اندامی متناسب و کشیده می خواهند و نیز باستی چربی های موضعی مثل باسن، ران پا،شکم و پهلو و سینه ها از بین برود، بسیار موثر است.



خدمات زیبایی مدرن و سنتی




پربیننده های فرهنگ و هنر


پیشنهاد سیمرغ