«ممكنه فايلتون را ببينم؟» ، «ببخشيد ارشد داريد يا دكتری؟»، «آقا مديريت بازرگانی هم داريد؟»، «ميشه چند تا روان‌شناسی را هم ببينم؟» اشتباه نكنيد! اينجا فروشگاه موادغذايی يا يك سوپرماركت محلی نيست،

 

ما از راسته كتابفروشان خیابان انقلاب و از دالان‌های تودرتوی پشت كتابفروشی‌ها یا زیرزمین بعضی پاساژها و بازارچه‌های كتاب با شما صحبت می‌كنیم.

اینجا پرسش از دكتری و ارشد و پایان‌نامه و پروپوزال (طرح تحقیق)‌ و چانه‌زنی در قیمت آن طبیعی است، وقتی دست آخر مشتری با شمارش چند صد تا اسكناس سبز و آبی ، مجلدهای قرمز و آبی را به بغل می‌گیرد و فاتحانه از زیرزمین‌ها خارج می‌شود، می‌توان پی برد مدت‌هاست تجارتی جدید متولد شده كه از چشم خیلی‌ها دور مانده است.

اینجا خیابان انقلاب، راسته كتابفروش‌هاست؛ جایی كه از آن به پاتوق استادان، دانشجویان، محققان و دوستداران كتاب نام می‌برند، جایی بین میدان انقلاب تا خیابان وصال، روبه‌روی دانشگاه تهران، به دنبال پایان‌نامه هستم. كسی كنار پیاده‌رو، از خرید بن كتاب می‌گوید؛ آهسته نشانی خدمات پایان‌نامه دانشجویی را می‌خواهم، بدون هیچ ابایی، كارت ویزیت یك شركت را كف دستم می‌گذارد: «بگو منو محمد فرستاده....»

كمی آن سوتر، یكی صدایش را توی سرش انداخته كه «درسی، پیش‌دانشگاهی، پیام نور...» سراغ پایان‌نامه را از او هم می‌گیرم. هنوز جمله‌ام تمام نشده، یكی از پشت سر می‌گوید: «از پله‌ها برو پایین پیش دكتر‌....» این تصور كه برای انجام كاری غیرقانونی آمده‌ام براحتی زیر سوال می‌رود، نشانی‌ها و نام‌ها چنان با صدای بلند گفته می‌شود كه گویا سراغ فلان كتاب درسی را می‌گیرم نه پایان‌نامه قبلا نوشته و فروخته شده؟ البته كم نیستند مشتریان جوانی كه خریدار پایان‌نامه‌اند از مهندسی مكانیك و برق و عمران تا پرستاری و مامایی و زیست‌شناسی و حتی حقوق و مدیریت و روان‌شناسی، همه اینها فرصت كمی برای نگارش طرح تحقیق، تصویب استاد راهنما و انجام پژوهش و نوشتن پایان‌نامه دارند، پس چه راهی بهتر ازخرید پایان‌نامه یا حداقل كپی‌برداری از بخش‌های نظری یا میدانی آن كه البته برای اینكار باید سر كیسه را هم شل كنی.

پایان‌نامه، از 100 هزار تومان تا 5 میلیون تومان

شركت‌ها و مغازه‌های زیرزمینی و نموری كه اغلب به تدوین و فروش طرح تحقیق و پایان‌نامه می‌پردازند، غالبا با عنوان صحافی، فتوكپی، پرینت و طراحی، ترجمه متون تخصصی و فوق‌تخصصی و مشاوره پایان‌نامه فعالیت می‌كنند؛ اما این خدمات بظاهر دانشجویی، تا آنجا پیش می‌رود كه به خرید پایان‌نامه از دانشجویان و آرشیو آنها هم می‌پردازند و بعد صفحه به صفحه آن را به دانشجویان متقاضی می‌فروشند.

قیمت خرید پایان‌نامه براساس مقطع ارشد یا دكتری و رشته فنی، پزشكی یا انسانی تفاوت چندانی ندارد و با قیمت نازلی از 100 تا 200 هزار تومان از دانشجویان خریداری می‌شود؛ اما فروش آن به دانشجویانی كه معمولا فرصت زیادی برای انجام تحقیق مفصل پایان‌نامه ندارند، با چند برابر قیمت فروخته می‌شود.

قیمت فروش پایان‌نامه به صورت كلی، فصل به فصل یا صفحه به صفحه، هیچ قاعده و قانونی ندارد و تنها سلیقه و انصاف فروشنده (كتابفروش یا صاحب شركت خدماتی)‌ حاكم است، به همین دلیل تنوعی از قیمت‌ها از صفحه‌ای 300 تومان تا جلدی 5/3 میلیون تومان برای هر پایان‌نامه مشاهده می‌شود. افزایش قیمت، زمانی بیشتر می‌شود كه شركت از طرح تحقیق تا صحافی پایان‌نامه، مامور ارائه خدمات باشد؛ در این صورت، دانشجو كناری می‌ایستد و تنها در جلسه دفاع به طور تشریفاتی حاضر می‌شود تا از دسترنج خود (!) دفاع كند.

زكات علم از نوع جدید

مسوول یكی از همین شركت‌های خدمات دانشجویی (!) می‌گوید: بیشتر دانشجویانی كه به ما مراجعه می‌كنند، شاغلند یا حتی از مدیرانی هستند كه بورس ادامه تحصیل دارند كه زمان كافی برای انجام پروژه پایان‌نامه ندارند، من فكر می‌كنم كمك به این دانشجویان، ثواب دارد چون زكات علم، نشر آن است. چه اشكالی دارد بنده خدایی را از نگرانی چندساله نجات دهیم، او به هر حال، با تمام زحمتی كه می‌كشد، پایان‌نامه تكراری را تحویل می‌دهد كه از قبل می‌تواند آن را از ما بخرد»!

شاید به همین بهانه، انواع پایگاه‌ها یا سایت‌های اینترنتی فعال است كه دانشجویان را به ارائه خدمات پایان‌نامه تشویق می‌كنند، در این سایت‌ها، فهرستی از انواع پایان‌نامه‌های آماده فروش با موضوعات تجارت الكترونیك و هوش مصنوعی و امنیت در شبكه، آموزش مجازی، كودكان خیابانی و بررسی كتیبه‌های هخامنشی و... عرضه شده كه قیمت آن با جلسه حضوری و توافق با دانشجو تعیین می‌شود.

 

بازار خرید و فروش پایان‌نامه، مقالات علمی - پژوهشی و طرح‌های تحقیقاتی، هر یك مشتریان خاصی دارد، متاسفانه در میان این مشتریان، برخی استادان و مدرسان دانشگاهی هم مشاركت دارند كه چه در انجام تحقیق و نگارش یا مقاله یا خرید آن در این بازار فعال هستند، این بازار كه ابتدا به صورت پنهانی از زمانی نامشخص ایجاد شد، با وجود خلا‡هایی چون نبود بانك جامع اطلاعات پایان‌نامه‌ها و اسناد علمی در كشور، بی‌تفاوتی نهادهای انتظامی و قضایی و آموزشی نسبت به آن، افزایش تمایل به كسب مدرك و كاهش سطح علمی استادان راهنما و پایان‌نامه‌ها به اوج فعالیت خود رسید؛ به طوری كه تاكنون بارها شخصیت‌های فرهنگی نسبت به تبعات آن هشدار داده‌اند اما مرجع نظارت بر عملكرد شركت‌های خدمات دانشجویی هنوز مشخص نیست. در این باره، فیروز بختیاری‌نژاد، مدیر كل امور پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری می‌گوید: ما مسوول نظارت بر كار این افراد نیستیم.

او به هر حال وجود چنین تقلب‌های غیرقانونی را در فضای علمی كشور تایید می‌كند، ولی تعداد افراد متقلب را بسیار ناچیز می‌داند و می‌گوید: در سال، 6000 دانشجوی دكتری و 30 هزار دانشجوی ارشد از دانشگاه‌ها فارغ‌التحصیل می‌شوند، این افراد زیر یك در هزار نفر را تشكیل می‌دهند، درصدش خیلی پایین است اما به هر حال با خطا، هر قدر هم كم باشد، باید مقابله شود.

وی با این ادعا كه پایگاه اطلاعات و مدارك و اسناد علمی به همین منظور به وجود آمده، در برابر این پرسش كه مدت‌هاست اطلاعات و آمار و اسناد این پایگاه ناقص است، می‌گوید: قبول دارم اما تلاش می‌كنیم تا اطلاعات این پایگاه را كامل كنیم، به همین دلیل در حال تدوین «آیین‌نامه ثبت‌ و ساماندهی پایان‌نامه‌های ارشد و دكتری» و ابلاغ آن به دانشگاه‌ها هستیم.

این مسوول در وزارت علوم با تاكید بر این كه دانشگاه‌ها نباید برای مقابله با تقلب منتظر آیین‌نامه باشند، بخش عمده‌ای از اشكال موجود را به پای سهل‌انگاری برخی استادان راهنما و داور می‌گذارد و اضافه می‌كند: استاد وظیفه دارد وقتی به عنوان راهنما یا داور با پایان‌نامه‌ای روبه‌رو شد، آن را كنترل كند كه قبلا تهیه شده یا خیر؟ به این منظور به هر حال پایگاه اسناد و مدارك علمی و برای مقالات هم پایگاه ( ISCمركز استناد جهان اسلام)‌ راه‌اندازی شده است.

مدیركل امور پژوهشی وزارت علوم در برخورد با این گونه پایان‌نامه‌ها، از دانشگاه‌ها می‌خواهد كه در صورت مشاهده چنین تخلفاتی در كمیته‌های انضباطی، به تنبیه استاد راهنما و دانشجو بپردازند.وی حتی پیشنهاد می‌كند تا فعالیت استادان راهنمایی كه در این زمینه سهل‌انگاری كرده‌اند ، متوقف شود.

به هر حال، چه آیین‌نامه وزارت علوم بزودی ابلاغ شود یا نشود، چه استادان راهنما و داور نسبت به این امر حساس باشند یا نباشند و چه دانشجویان زحمت ارائه پروژه پایان‌نامه را به خود بدهند یا ندهند، بازار خرید و فروش پایان‌نامه بخصوص در هفته‌های پایانی ترم تحصیلی داغ‌تر از همیشه است و هنوز شركت‌های تو در توی خدمات دانشجویی به بهانه پرینت و صحافی، پایان‌نامه می‌خرند و به چند برابر قیمت می‌فروشند، این كه عمر این بازار چقدر است به تلاش اداره اماكن، وزارت علوم، نهادهای قضایی و انتظامی بستگی دارد كه تا چه اندازه به حیثیت علمی آینده كشور می‌اندیشند.
منبع:جام جم آنلاين