کتاب «توتالیتاریسم» اثر «هانا آرنت»: نقطه تلاقی شوروی و آلمان نازی

 کتاب «توتالیتاریسم» تأملی عمیق و موشکافانه درباره حکومت‌های توتالیتر، چیستی و چگونگی آن‌ها است. مسئله‌ای که با گذشت بیشتر از نیم‌قرن از جنگ جهانی دوم، همچنان در ابعاد و اشکال مختلف حاضر و نمایان است.

کتاب «توتالیتاریسم» اثر فیلسوف شهیر آلمانی «هانا آرنت»، تأمل و ریشه‌یابی‌ای دقیق درباره توتالیتاریسم است. سازه‌ای سیاسی-اجتماعی که پس از جنگ جهانی دوم به یکی از موضوعات اصلی محافل و مناظره‌ها بدل شد و نظریات مختلف بسیاری را به همراه آورد.

«هانا آرنت» در کتاب «توتالیتاریسم»، توضیح می‌دهد که حاکمیت توتالیتر چه ماهیت، ساختار، سازماندهی و کارکردی دارد. او برای اثبات دلایل خود دو رژیمی را مبنای نظریه‌پردازی‌های خود قرار می‌دهد که در اصل دشمن خونین و سرسخت یکدیگر بوده‌اند و در جنگی نابودکننده، میلیون‌ها نفر از تابعان یکدیگر را کشتند.

از نظر «آرنت» رژیم بولشویستی-کمونیستی شوروی و رژیم ناسیونال‌سوسیالیستی آلمان نازی در مبنا هم‌ذات و هم‌سرشت هستند. اگرچه این دو رژیم در ظاهر ایدئولوژی‌های متفاوتی دارند، اما در نهایت سازه‌ سیاسی-اجتماعی یکسانی بر پا کرده‌اند و در اعمال قدرت بر مردم، از خصوصیات مشترکی بهره برده‌اند. کتاب «توتالیتاریسم» تأملی عمیق و موشکافانه درباره حکومت‌های توتالیتر، چیستی و چگونگی آن‌ها است. مسئله‌ای که با گذشت بیشتر از نیم‌قرن از جنگ جهانی دوم، همچنان در ابعاد و اشکال مختلف حاضر و نمایان است.
 

«توتالیتاریسم» و تفاوت‌های آن با استبداد و دیکتاتوری

«هانا آرنت» در کتاب «توتالیتاریسم»، نازیسم و استالینیسم را به‌عنوان جنبش‌های سیاسی توتالیتر در اوایل قرن بیستم معرفی می‌کند. «آرنت» بر این عقیده است که توتالیتاریسم شکل جدیدی از حکومت است که در اساس با سایر انواع ظلم و ستم سیاسی، مثل استبداد و دیکتاتوری متفاوت است. نقطه افتراق این دو، یعنی نظام‌های دیکتاتوری و توتالیتاریست در این است که در حکومت‌‌های توتالیتر، اعمال رعب و وحشت، وسیله‌ای برای تسخیر «جمعیت توده‌ای» می‌شود، نه فقط دشمنان سیاسی.

«آرنت» معتقد است که رژیم‌های توتالیتر به سبب ایدئولوژی خاصی که دارند، ابزار تسلط، رعب و وحشت بر انسان‌ها را از درون کشف کرده‌اند. به طور مثال، او در کتاب «توتالیتاریسم» مثال می‌آورد که یهودیت به‌تنهایی دلیل اعمال نازی‌ها و برپایی هولوکاست نبوده است، بلکه آن تمامیت‌خواهی و اعمال جنایت‌کارانه نازی‌ها، به بهترین وسیله برای ایجاد رعب و وحشت بر تمام اروپا بدل شده است.

جنبش‌های توتالیتر، اساساً با رژیم‌های خودکامه تفاوت دارند. چراکه این رژیم‌ها فقط به دنبال قدرت مطلق سیاسی و فراقانونی هستند، درصورتی‌که رژیم‌های توتالیتر بدر پی تسلط بر کل جهان هستند و راه رسیدن به مقصور خود را، تسلط کامل بر تمامی جنبه‌های زندگی مردم می‌دانند.

«توتالیتاریسم» و پادشاهی بر کل جهان

نام دیگری که می‌توان رژیم‌‌های توتالیتر را با آن خطاب کرد، تمامیت‌خواه است. همان‌طور که از این عبارت پیداست، رژیم‌های توتالیتر در صدد تسلط و حاکمیت کامل بر تمامیت جهان هستند. در کشورهای توتالیتر، مثل شوروی و آلمان نازی، اجازه هیچ‌گونه ابتکار عمل و تفکری به افراد داده نمی‌شد. به این دلیل که حاکمیت‌های تمامیت‌خواه به طبع خواستار تسلط کامل بر افکار و عقاید مردم نیز هستند و هرگونه سرپیچی از دستورات حاکمیت را با برخوردی سخت پاسخ می‌دهند.

«هانا آرنت» در کتاب «توتالیتاریسم» توضیح می‌دهد که آزار و شکنجه هرگونه تفکر و ابتکار عمل توسط رهبران توتالیتر، از خشم بی‌امان آن‌ها نشأت می‌گیرد. چراکه توانای کافی برای درک آن را ندارند. این نوع رهبران از هرگونه عمل، رفتار و تفکر غیرقابل پیش‌بینی‌ای گریزان هستند. به همین است که همواره همه استعدادهای درجه یک کشور را نادیده می‌گیرند و آن‌ها را با افراد خردسال و احمق جایگزین می‌کنند.

نداشتن هوش و خلاقیت در این‌گونه افراد، بهترین تضمین وفاداری آن‌ها به حکومت توتالیتر است. حاکمیت‌های تمامیت‌خواه هرگز ترسی از ابتکار عمل افراد احمق ندارند، چراکه می‌دانند خلاقیت بخصوصی از آن‌ها سر نمی‌زند. «آرنت» بر این باور است که «تنهایی» بهترین پیش‌شرط سلطه توتالیتاریسم است. زیرا افرادی که از لحاظ اجتماعی تنها و به عبارتی منزوی هستند، استعداد بیشتری برای جذب‌شدن به ایدئولوژی‌های تمامیت‌خواه دارند.

کتاب «توتالیتاریسم» در یک نگاه کلی

کتاب توتالیتاریسم بهترین و معروف‌ترین اثر این نویسنده است. «هانا آرنت» با نگاه دقیق و ریزبین خود، به شکلی ماهیت، خصوصیات، ابزارها و سازوکار توتالیتاریسم را توضیح داده که پس از سال‌ها، هنوز یکی از بهترین آثار درباره این موضوع است. او با زبان ساده و شیوای خود، مسئله پیچیده‌ای مثل توتالیتاریسم را به طریقی شرح داده که نه‌تنها برای افراد متخصص، بلکه برای عوام نیز آموزنده و تأمل‌برانگیز است.

این کتاب درواقع سومین جلد از سه‌گانه معروف «هانا آرنت» است. پیش‌ازاین، دو جلد قبلی این کتاب با نام‌های «یهودی‌ستیزی» و «امپریالیسم» با ترجمه همین مترجم یعنی «مهدی تدینی» به بازار عرضه شد که با استقبال بی‌نظیر مخاطبان همراه بود.

اگر شما هم کنجکاو شده‌اید تا درباره «توتالیتاریسم» بیشتر بدانید، می‌توانید همین حالا این کتاب و تمامی دیگر آثار این نویسنده را از فروشگاه اینترنتی کتاب bennubook خریداری کنید.

گردآوری: گروه خدمات و محصولات سیمرغ
seemorgh.com
منبع:bennubook.com